{"id":9096,"date":"2026-09-13T16:45:26","date_gmt":"2026-09-13T19:45:26","guid":{"rendered":"https:\/\/pracaclovis.com\/?post_type=percurso-de-leitura&#038;p=9096"},"modified":"2026-10-12T19:28:12","modified_gmt":"2026-10-12T22:28:12","slug":"quem-tem-razao-sobre-o-texto","status":"publish","type":"percurso-de-leitura","link":"https:\/\/pracaclovis.com\/?percurso-de-leitura=quem-tem-razao-sobre-o-texto","title":{"rendered":"Quem tem raz\u00e3o sobre o texto?"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"wp-block-group timeline is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow\">\n<div class=\"wp-block-group timeline-item is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow\">\n<div class=\"wp-block-group timeline-midia has-border-color has-black-color has-text-color has-background has-link-color wp-elements-1 is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow\" style=\"border-color:#f25c5c;border-style:solid;border-width:10px;border-top-left-radius:25px;border-top-right-radius:25px;border-bottom-left-radius:25px;border-bottom-right-radius:25px;background-color:#fcf6ed\">\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter size-large is-resized\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"1024\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" src=\"https:\/\/pracaclovis.com\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/Escola-na-Praca-Icone-Qual-Seu-Sentimento-01-1024x1024.avif\" alt=\"\" class=\"wp-image-9395\" style=\"width:213px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/pracaclovis.com\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/Escola-na-Praca-Icone-Qual-Seu-Sentimento-01-1024x1024.avif 1024w, https:\/\/pracaclovis.com\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/Escola-na-Praca-Icone-Qual-Seu-Sentimento-01-300x300.avif 300w, https:\/\/pracaclovis.com\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/Escola-na-Praca-Icone-Qual-Seu-Sentimento-01-150x150.avif 150w, https:\/\/pracaclovis.com\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/Escola-na-Praca-Icone-Qual-Seu-Sentimento-01-768x768.avif 768w, https:\/\/pracaclovis.com\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/Escola-na-Praca-Icone-Qual-Seu-Sentimento-01-1536x1536.avif 1536w, https:\/\/pracaclovis.com\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/Escola-na-Praca-Icone-Qual-Seu-Sentimento-01.avif 2000w\" \/><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading has-text-align-center\">Qual \u00e9 o sentimento?<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Trecho (excerto do romance). O excerto de Fuks chega \u00e0 turma <strong>como literatura \u2014 ainda n\u00e3o como item de prova<\/strong>: o mesmo trecho que o ENEM usou, apresentado limpo, sem enunciado nem alternativas. Acesso por c\u00f3pia impressa individual (ou proje\u00e7\u00e3o). Procedimento: leitura silenciosa e individual, de 5 a 8 minutos. O professor n\u00e3o contextualiza autor, obra ou tema, nem antecipa que existe uma pol\u00eamica.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Perguntas:<\/strong> que voz \u00e9 essa que narra? Que rela\u00e7\u00e3o o trecho descreve \u2014 e como voc\u00ea percebe isso no texto? Que palavra ou passagem ficou com voc\u00ea?&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Objetivos:<\/strong> capturar a rea\u00e7\u00e3o subjetiva como ponto de partida da an\u00e1lise, antes que a moldura da prova organize o olhar; n\u00e3o corrigir nem hierarquizar as respostas.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Registro:<\/strong> cada aluno escreve, no caderno, duas ou tr\u00eas frases da leitura inicial que considera importante para sua interpreta\u00e7\u00e3o do trecho lido. Essas frases ser\u00e3o retomadas nas etapas seguintes.<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-group timeline-texto is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow\" style=\"border-top-left-radius:25px;border-top-right-radius:25px;border-bottom-left-radius:25px;border-bottom-right-radius:25px;padding-top:0%;padding-right:0%;padding-bottom:0%;padding-left:0%\">\n<h2 class=\"wp-block-heading has-medium-font-size\">Coment\u00e1rios do docente<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Deixe o texto falar primeiro.\u00a0<\/strong> N\u00e3o apresente autor e obra antes da leitura inicial. A contextualiza\u00e7\u00e3o vai acontecendo ao longo da media\u00e7\u00e3o \u2014 nunca como moldura de abertura.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-group timeline-item is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow\">\n<div class=\"wp-block-group timeline-midia has-border-color has-black-color has-text-color has-background has-link-color wp-elements-2 is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow\" style=\"border-color:#f25c5c;border-width:10px;border-top-left-radius:25px;border-top-right-radius:25px;border-bottom-left-radius:25px;border-bottom-right-radius:25px;background-color:#fcf6ed\">\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter size-large is-resized\"><img decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"1024\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" src=\"https:\/\/pracaclovis.com\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/Escola-na-Praca-Icone-A-Linguagem-Do-Texto-01-1024x1024.avif\" alt=\"\" class=\"wp-image-9159\" style=\"width:213px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/pracaclovis.com\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/Escola-na-Praca-Icone-A-Linguagem-Do-Texto-01-1024x1024.avif 1024w, https:\/\/pracaclovis.com\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/Escola-na-Praca-Icone-A-Linguagem-Do-Texto-01-150x150.avif 150w, https:\/\/pracaclovis.com\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/Escola-na-Praca-Icone-A-Linguagem-Do-Texto-01-300x300.avif 300w, https:\/\/pracaclovis.com\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/Escola-na-Praca-Icone-A-Linguagem-Do-Texto-01-768x768.avif 768w, https:\/\/pracaclovis.com\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/Escola-na-Praca-Icone-A-Linguagem-Do-Texto-01-1536x1536.avif 1536w, https:\/\/pracaclovis.com\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/Escola-na-Praca-Icone-A-Linguagem-Do-Texto-01.avif 2000w\" \/><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading has-text-align-center\">A linguagem do texto<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Como se d\u00e1:<\/strong> s\u00f3 agora entra o item do ENEM e suas alternativas. O professor entrega um recorte com a quest\u00e3o para ser colada no caderno do estudante junto \u00e0s anota\u00e7\u00f5es relacionadas \u00e0 primeira leitura. Cada aluno responde e escreve qual palavra ou trecho sustenta a escolha. Em seguida, voltam ao excerto e sublinham as palavras que sustentam a alternativa do gabarito e as que sustentam a alternativa escolhida pelo autor \u2014 mostrando que <strong>as duas leituras t\u00eam apoio no texto<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Perguntas:<\/strong> a express\u00e3o que o narrador usa ao falar do irm\u00e3o \u2014 que efeito produz? Que leituras ela autoriza? H\u00e1 parte do trecho que s\u00f3 sustenta uma alternativa, ou as mesmas palavras abrem as duas?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Objetivos:<\/strong> mostrar como as escolhas de linguagem produzem efeitos de sentido que permitem ou barram certas leituras.<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-group timeline-texto is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow\" style=\"border-top-left-radius:25px;border-top-right-radius:25px;border-bottom-left-radius:25px;border-bottom-right-radius:25px;padding-top:0%;padding-right:0%;padding-bottom:0%;padding-left:0%\">\n<h2 class=\"wp-block-heading has-medium-font-size\">Coment\u00e1rios do docente<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Essas perguntas conduzem e induzem intencionalmente a escolha das express\u00f5es que nascem da divaga\u00e7\u00e3o do narrador acerca do termo \u201cfilho adotivo\u201d. Chamar a aten\u00e7\u00e3o para como o narrador percebe a rea\u00e7\u00e3o dos outros ao fato de seu irm\u00e3o ser uma crian\u00e7a adotada e a como, nele, a inquietude adentra um outro lugar de questionamento. \u201cabsolver mazelas\u201d, \u201climpar sentidos indesej\u00e1veis\u201d, \u201cassentir com solenidade\u201d, \u201cbaixar os olhos\u201d. S\u00e3o express\u00f5es que utilizam verbos acompanhados de substantivos que indicam atitudes de condescend\u00eancia e piedade diante do fato de seu irm\u00e3o ser adotado. Do lado do narrador, n\u00e3o h\u00e1 uma a\u00e7\u00e3o, mas uma quest\u00e3o, uma interroga\u00e7\u00e3o que o coloca inquieto, em d\u00favida, quanto \u00e0 origem do irm\u00e3o.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Conceitos estruturantes:<\/strong> narrador e ponto de vista; escolha lexical e efeito de sentido; ambiguidade;\u00a0<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>BNCC:<\/strong> (EM13LP49) Perceber as peculiaridades estruturais e estil\u00edsticas de diferentes g\u00eaneros liter\u00e1rios (a apreens\u00e3o pessoal do cotidiano nas cr\u00f4nicas, a manifesta\u00e7\u00e3o livre e subjetiva do eu l\u00edrico diante do mundo nos poemas, a m\u00faltipla perspectiva da vida humana e social dos romances, a dimens\u00e3o pol\u00edtica e social de textos da literatura marginal e da periferia etc.) para experimentar os diferentes \u00e2ngulos de apreens\u00e3o do indiv\u00edduo e do mundo pela literatura.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-group timeline-item is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow\">\n<div class=\"wp-block-group timeline-midia has-border-color has-black-color has-text-color has-background has-link-color wp-elements-3 is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow\" style=\"border-color:#f25c5c;border-width:10px;border-top-left-radius:25px;border-top-right-radius:25px;border-bottom-left-radius:25px;border-bottom-right-radius:25px;background-color:#fcf6ed\">\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter size-large is-resized\"><img decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"1024\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" src=\"https:\/\/pracaclovis.com\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/Escola-na-Praca-Icone-A-Linguagem-Do-Texto-01-1024x1024.avif\" alt=\"\" class=\"wp-image-9159\" style=\"width:213px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/pracaclovis.com\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/Escola-na-Praca-Icone-A-Linguagem-Do-Texto-01-1024x1024.avif 1024w, https:\/\/pracaclovis.com\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/Escola-na-Praca-Icone-A-Linguagem-Do-Texto-01-150x150.avif 150w, https:\/\/pracaclovis.com\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/Escola-na-Praca-Icone-A-Linguagem-Do-Texto-01-300x300.avif 300w, https:\/\/pracaclovis.com\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/Escola-na-Praca-Icone-A-Linguagem-Do-Texto-01-768x768.avif 768w, https:\/\/pracaclovis.com\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/Escola-na-Praca-Icone-A-Linguagem-Do-Texto-01-1536x1536.avif 1536w, https:\/\/pracaclovis.com\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/Escola-na-Praca-Icone-A-Linguagem-Do-Texto-01.avif 2000w\" \/><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading has-text-align-center\">A linguagem do texto<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center wp-block-paragraph\">Donec dignissim dapibus neque in pulvinar. In nec mauris quis orci interdum sodales sit amet in velit. Pellentesque consequat nisi vitae faucibus pharetra. <\/p>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-group timeline-texto is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow\" style=\"border-top-left-radius:25px;border-top-right-radius:25px;border-bottom-left-radius:25px;border-bottom-right-radius:25px;padding-top:0%;padding-right:0%;padding-bottom:0%;padding-left:0%\">\n<h2 class=\"wp-block-heading has-medium-font-size\">Coment\u00e1rios do docente<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Donec dignissim dapibus neque in pulvinar. In nec mauris quis orci interdum sodales sit amet in velit. Pellentesque consequat nisi vitae faucibus pharetra. Pellentesque tempor nunc et ipsum semper venenatis. Cras maximus viverra neque, id blandit enim. Sed tempus convallis lorem. Mauris auctor sit amet nibh id cursus. Aenean eros tellus, fermentum vel eleifend eget, tempor eu turpis. Suspendisse egestas euismod magna, id varius nulla. Sed id vestibulum eros.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"featured_media":9097,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_acf_changed":false},"tags":[645,671,672,647,644],"ano-prioritario":[],"autoria-da-proposta":[638],"nivel":[643],"trilha":[636],"tempo-estimado":[],"class_list":["post-9096","percurso-de-leitura","type-percurso-de-leitura","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","tag-autoria","tag-avaliacao-externa","tag-disputa-pelo-sentido","tag-enem","tag-narrador","autoria-da-proposta-larissa-dantas-oliveira","nivel-ensino-medio","trilha-avaliacao"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pracaclovis.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/percurso-de-leitura\/9096","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pracaclovis.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/percurso-de-leitura"}],"about":[{"href":"https:\/\/pracaclovis.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/percurso-de-leitura"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracaclovis.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=9096"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracaclovis.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/9097"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pracaclovis.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=9096"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracaclovis.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=9096"},{"taxonomy":"ano-prioritario","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracaclovis.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fano-prioritario&post=9096"},{"taxonomy":"autoria-da-proposta","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracaclovis.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fautoria-da-proposta&post=9096"},{"taxonomy":"nivel","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracaclovis.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fnivel&post=9096"},{"taxonomy":"trilha","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracaclovis.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftrilha&post=9096"},{"taxonomy":"tempo-estimado","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracaclovis.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftempo-estimado&post=9096"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}